Ankara, 11 Aralık 2025 – Dağlar, yalnızca bir ülkenin coğrafi yapısını şekillendiren unsur olmayıp günlük yaşamın birçok alanına dokunan yaşamsal bir bileşen olarak ön plana çıkıyor. İçme suyu, tarım, hayvancılık ve enerji kaynaklarının sağlanmasında kritik rol oynayan dağlar; aynı zamanda ekosistem çeşitliliğinin temel taşı olarak kabul ediliyor.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, dağ ekosistemlerinin korunması ve sürdürülebilir yönetimine dikkat çekmek amacıyla her yıl 11 Aralık’ı “Uluslararası Dağlar Günü” olarak ilan etti. 2003 yılından bu yana etkinlikler ve farklı temalarla kutlanan günün küresel organizasyon sorumluluğunu Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) üstleniyor.
FAO, 2025 yılı için “Buzullar, dağlarda ve ötesinde su, gıda ve geçim kaynakları için büyük önem taşıyor” temasını belirledi. Bu tema ile küresel iş birliğini artırmak, bilimsel araştırmaları güçlendirmek ve buzullar ile kriyosferik sistemlerin korunmasına yönelik politikaları desteklemek amaçlanıyor.
Buzulların Erimesi ve Küresel Tehditler
Dağlar; dünyanın su kuleleri olarak tanımlanıyor. Küresel tatlı su kaynaklarının yaklaşık %70’i kar ve buz halinde bulunurken, bu kaynaklardan gelen akışlar içme suyu, tarım, biyolojik çeşitlilik, sanayi ve hidroelektrik enerji için hayati önemde kabul ediliyor. 2 milyardan fazla kişi yaşamını buzulların erimesine bağlı su kaynaklarına dayandırıyor.
Bilim insanları, iklim krizinin etkisiyle eriyen buzulların yalnızca çevresel dengenin bozulmasına yol açmadığını, aynı zamanda sel, heyelan, artan erozyon, çığ tehlikesi ve deniz seviyesinde yükselme gibi riskleri artırdığını belirtiyor. Yerli halklar için buzulların yok olması kimlik kaybı ve doğayla bağın kopması anlamına geliyor.
Türkiye’de Dağlar ve Artan Riskler
Karadeniz bölgesi yaylalarında artan insan faaliyetleri, heyelan ve çığ riskini yükseltirken, 2025 yılı içinde yaşanan Çanakkale ve İzmir yangınlarında dağlık alanlarda yangın riskinin arttığı gözlemlendi.
Coğrafyasının yaklaşık %75’i dağlık alanlardan oluşan Türkiye’de dağların yönetimi için sistematik yaklaşımların eksik olduğu vurgulanıyor. Her dağın jeolojik ve çevresel özelliklerinin farklı olması, dağ yönetiminin bilimsel temellerle şekillendirilmesini zorunlu kılıyor.
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası’ndan Çağrı
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Uluslararası Dağlar Günü dolayısıyla yayımladığı mesajda, dağların yalnızca doğaseverlerin değil, tüm toplumun yaşamına doğrudan etki eden varlıklar olduğu belirtildi.
Odadan yapılan açıklamada, “Dağlarımızın korunması ve sürdürülebilir yönetim sistemlerinin kurulması için ulusal mevzuatın güçlendirilmesine ihtiyaç vardır” denilerek, ekosistemin korunmasına odaklı bir dağ yönetim sisteminin acilen hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı.
